CZY ZARZĄDCA SUKCESYJNY MOŻE ZAMKNĄĆ DZIAŁALNOŚĆ W SPADKU?

Nowość procedur i przepisów związanych z zarządem sukcesyjnym będzie zapewne jeszcze nam towarzyszyć przez parę lat, aż wykrystalizuje się praktyka w tym zakresie zarówno po stronie doradców jak i urzędników.

Koleżanka po fachu przedstawiła mi problem, że poprzez CEIDG zarządca sukcesyjny nie może dokonać wykreślenia działalności przedsiębiorstwa w spadku z rejestru w związku z faktycznym zaprzestaniem jego działalności. Dodatkowo uzyskano informację telefoniczną że musi dojść do wygaśnięcia zarządu.

Czy aby na pewno?

ZAKOŃCZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

To zdarzenie faktyczne wynikające z zaniechania prowadzenia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę. W przypadku zarządu sukcesyjnego byłaby to czynność przekraczające zakres zwykłego zarządu. Stosownie do art. 22 ust. 2 ustawy o zarządzie sukcesyjnym w sprawach przekraczających zwykły zarząd zarządca musi uzyskać zgodę właścicieli przedsiębiorstwa w spadku (PwS). Co jeśli to oni wydają zarządcy sukcesyjnemu takie polecenie?

WYGAŚNIĘCIE ZARZĄDU SUKCESYJNEGO

Ustawodawca przewidział w ustawie przypadki wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego, m.in.:

• nabycie przez jednego ze spadkobierców PwS w całości w wyniku nabycia spadku/zapisu windykacyjnego,
• nabycie PwS w całości przez jedną osobę fizyczną, prawną lub jednostkę niemającą osobowości prawnej,
• upływ miesiąca od dnia wykreślenia zarządcy sukcesyjnego z CEIDG,
• upadłość PwS,
• upływ 2 lat od śmierci przedsiębiorcy.

ZAKOŃCZENIE DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ PRZEZ PRZEDSIĘBIORSTWO W SPADKU

Kwestii samodzielnego zakończenia działalności nie regulują żadne przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym.  Załóżmy fikcyjny stan PwS, która faktycznie zakończyła swoją działalność operacyjną:

• zarządca sukcesyjny spieniężył cały majątek PwS, spłacił wszelkie zobowiązania, dochód opodatkował, zyski wypłacił właścicielom PwS, wyrejestrował PwS z VAT,
• właściciele PwS polecili zarządcy sukcesyjnemu wykreślenie PwS z CEIDG.

Czy zarządca sukcesyjny ma kompetencję do formalnego zlikwidowania działalności gospodarczej, która w wyniku śmierci przedsiębiorcy przyjęła formę jednostki niemającej osobowości prawnej? Formalnie tak, otrzymał zgodę właścicieli PwS. Jako podmiot uprawniony do reprezentacji PwS, także w zakresie czynności przekraczających zwykły zarząd powinien móc dokonać skutecznie każdej czynności prawnej.

Przepisy ustawy o zarządzie sukcesyjnym nie przewidują jednak przypadku wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w inny sposób niż określony w art. 59. Nawet rezygnacja zarządcy sukcesyjnego wymaga oświadczenie złożonego przed notariuszem i jego działania jeszcze przez 2 tygodnie. Po miesiącu od rezygnacji zarząd wygasa.

LUKA?

Zachodzi zatem luka pomiędzy zdolnością zarządy sukcesyjnego wyposażonego w zgodę/polecenie właścicieli PwS na wykreślenie PwS z CEIDG a brakiem wyraźnej podstawy prawnej do wygaśnięcia zarządu sukcesyjnego w ten sposób.

Warto jednak wskazać na art. 5 ustawy o zarządzie sukcesyjnym:

„W zakresie nieuregulowanym w ustawie do prowadzenia przedsiębiorstwa w spadku przez zarządcę sukcesyjnego oraz (…), stosuje się odpowiednio przepisy o wykonywaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę.”

Przepisami tymi jest ustawa Prawo przedsiębiorców. W art. 17 ust. 2 wskazuje na odrębne przepisy regulujące kwestię wpisu do CEIDG. W art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o CEIDG wskazano, że przedsiębiorca podlega wykreśleniu z CEIDG z urzędu, w drodze decyzji administracyjnej ministra właściwego do spraw gospodarki, w przypadku stwierdzenia trwałego zaprzestania wykonywania przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej.

No właśnie – przez przedsiębiorcę…

CZY PRZEDSIĘBIORSTWO W SPADKU JEST PRZEDSIĘBIORCĄ?

Przedsiębiorstwo w spadku jest odpowiednikiem przedsiębiorstwa zmarłego przedsiębiorcy. Zatem za przedsiębiorcę powinni być uznani łącznie właściciele PwS, których reprezentuje zarządca sukcesyjny. Pośrednio wskazuje na to treść przywołanego powyżej art. 5, który odsyła do przepisów o wykonywaniu działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę dla potrzeb prowadzenia PwS.

Czy w ramach tych potrzeb mieści się wykreślenie z CEIDG? Moim zdaniem tak.

Czy prowadzenie PwS obejmuje zakończenie działalności? Moim zdaniem tak, choć wykładania literalna może nie dawać zadowalających rezultatów.

PODSUMOWUJĄC, wydaje się, że z istniejących przepisów i przy zastosowaniu wykładni celowościowej owa luka powinna zostać załatana i zarządca sukcesyjny przy wsparciu właścicieli PwS powinien móc doprowadzić do wykreślenia PwS z CEIDG jako nieuregulowanego w ustawie o zarządzie sukcesyjnym sposobu zakończenia działalności gospodarczej.

Zobaczymy jak sobie z tym poradzi praktyka…

doradca podatkowy
doradca sukcesyjny